Antyświat i inne opowiadania fantastyczno-naukowe / Krzysztof Boruń

antyswiatWarszawa: Wiedza Powszechna, 1960,- s. 270

Informacje dodatkowe
nakład: 10.253, projekt okładki: Brykczyński Władysław, ilustracje: Brykczyński Władysław
Inne wydania: -
Tłumaczenia: hu I. „Antivilág : tudományos-fantasztikus elbeszélések” / Krzysztof Boruń.- Budapest: Kozmosz Könyvek 1970.- [Kozmosz fantasztikus könyvek] (okładka). # Przekłady poszczególnych opowiadań w biogramie autora.

Zbiór „Antyświat” nazywany bywa legendarnym. I nie bez powodu: zaczytywano się w nim swego czasu, smakując nieprzeciętną atmosferę, jaką podarował nam Krzysztof Boruń. Tom składa się z czterech opowiadań, które łączy podobna stylistyka. Fabuła jest rysowana dialogiem; bohaterowie tytułowego „Antyświata” i „Listu” nie uczestniczą w akcji, która stanowi najważniejszą część tekstu, a jedynie doświadczają jej poprzez rozmowę z jakąś osobą. Opowiadanie „Antyświat” to bardzo dobry przykład na to, jak bardzo jesteśmy żądni władzy, wiedzy i doświadczeń, nawet w odniesieniu do cywilizacji, której świat i ona sama składa się z antymaterii. Rozwinięta artystycznie społeczność Procjona stanowi cel załogi statku Matterhorn. Nie jest on możliwy z uwagi na to, że jej przedstawiciele są zbiorem antycząstek i zetknięcie się z nimi grozi anihilacją, a próba nawiązania kontaktu zostaje przez nich odebrana jako atak. Z kolei „List” opowiada o przypadku kobiety, która ratuje się z tonącego statku i spotyka na tratwie rannego mężczyznę, który opowiada jej historię, jakoby 500.000 lat temu wylądowali na Ziemi kosmici i zostawili dla potomnych z XX wieku list. Dwa pozostałe opowiadania – „Koszmar” i „Fabryka szczęścia” – łączą eksperymenty z ciałem i czasem, co wyraźnie jest widoczne w „Koszmarze” – historii mężczyzny, który przenosi się w przyszłość, w świat totalnego zagrożenia. „Fabryka szczęścia” natomiast mogłaby być wyśmienitym impulsem do zadania sobie pytania, czy emocjonalne i psychiczne samobójstwo, jakiemu poddani zostają bohaterowie, nie jest czasem metaforą istniejącej w nas iluzji, wg której ucieczka w nową rzeczywistość, znajomość czy sytuację jest jedynym lekarstwem na dotychczasowe niepowodzenia.

Zawiera opowiadania: 1. Antyświat, 2. Fabryka szczęścia, 3. List, 4. Koszmar

Recenzje książki:

  • Wobec przyszłości / J. Z. Lichański.- [w:] Tygodnik Kulturalny. Orka, 1960, nr 52

Człowiek z mgły / Krzysztof Boruń

czlowiek_z_mglyWarszawa: Alfa, 1986,- s. 424.- [Biblioteka Fantastyki - Science Fiction]

Informacje dodatkowe
nakład: 48.250, ilustracje: Urbański Jacek G., projekt okładki: Urbański Jacek G.
Inne wydania: -
Tłumaczenia: przekłady poszczególnych opowiadań w biogramie autora.

Jest to rodzaj kompilacji złożonej z dialogów o fantastyce naukowej (w latach 60-tych toczyły się one na antenie Polskiego radia), oraz ośmiu opowiadań, z których właściwie tylko dwa nie znalazły się w żadnym z poprzednich zbiorów sygnowanych nazwiskiem autora („Człowiek z mgły” ukazał się w antologii „Gość z głębin”, pozostałe zaś w żadnej z dotychczasowych). Część z nich ukazała się choćby w „Antyświecie”. I tak z tego klasycznego już tomu mamy tu opowiadanie tytułowe „Antyświat” (próba kontaktu z cywilizacją zbudowaną z antymaterii), „List” (historia o kosmitach, którzy wylądowali na Ziemi 500.000 lat temu) oraz „Koszmar” (pesymistyczna wizja przyszłości). Trzy inne teksty pochodzą z późniejszego tomu Borunia – „Toccata”. Jest to „Trzecia możliwość” (obraz obcego społeczeństwa, u którego obecność świadomości uwarunkowana jest stopniem rozwoju jednostki), „Algi” (rodzaj kryminału o hodowli glonów na pokładzie statku kosmicznego) oraz „Cogito ergo sum”. W tym ostatnim opowiadaniu podczas eksperymentu nad polem rezonansowym, stanowiącym narzędzie do neutralizacji ładunków nuklearnych, dochodzi do eksplozji. Ciało Brackiego – bohatera opowiadania – zostaje doszczętnie spalone. Pozostaje jednak jego świadomość w ocalałym mózgu, z którym, za pomocą impulsów elektrycznych, kontaktują się naukowcy. Opowiadanie spoza autorskich antologii – „Człowiek z mgły”- wykorzystuje motywy parapsychologiczne, natomiast jedyne nowe w omawianym tomie opowiadanie to „Tryton 703″, prezentujący w formie listów informacje dotyczące tajemniczej operacji, podczas której podjęto poszukiwania niezidentyfikowanego obiektu. Autorem listów okazuje się być… pacjent sanatorium dla umysłowo chorych, i w rezultacie możemy się tylko domyślać prawdziwości w przekazywanych informacjach.

Ósmy krąg piekieł / Krzysztof Boruń

osmy_krag_piekielWarszawa: KAW, 1978,- s. 210, [Fantazja – Przygoda – Rozrywka]

Informacje dodatkowe
nakład: 50.350, projekt okładki: Andrzejewski Waldemar
Inne wydania: 1987 (Warszawa: KAW)
Tłumaczenia:
ru I. „Восьмой круг ада”.- [w:] „Антология фантастичеких рассказов”. т 5.- Moskva: Molodaja Gvardija, 1966 (okładka); II. „Восьмой круг ада”.- [w:] „Барьер”.- Moskva: Pravda, 1988 (okładka); III. „Восьмой круг ада”.- [w:] „Зарубежная фантастика” т.2.- Irkuck: Vost.-Sibir, 1992 (okładka); ua IV. „Восьме коло пекла” / Кшиштоф Борунь.- Киев: Веселка, 1968 (okładka)

Wydawać by się mogło, że „Ósmy krąg piekieł” to opowiastka o podróży w czasie. Owszem, historia przedstawiona nam przez Borunia wykorzystuje motyw przemieszczania się w czasie, ale jest to jedynie punkt wyjścia do dużo głębszej warstwy opowieści. W niewyjaśnionych okolicznościach z wieku XVI przeniesiony zostaje w wiek XXI inkwizytor Modest Münch. Po latach krwawych rzezi i palenia ludzi na stosach przychodzi mu żyć w świecie zgoła odmiennym, ba – przerażającym swoim porządkiem i spokojem, w świecie dwudziestego pierwszego wieku. I tu może występuje jedyny słabszy punkt powieści (jestem świadomy bardzo subiektywnego podejścia): wydaje mi się, że owa przepaść pomiędzy światem Müncha a tym, który zastał, jest trochę zbyt mocno wyrysowana; Autor stara się nam przedstawić dość znaczący kontrast między pojmowaniem rzeczywistości przed kilkoma wiekami i w czasach współczesnych bohaterom. A chodzi głównie o pojmowanie siły sprawczej Wszechświata, O Boga i wiarę. Münch uważa, że świat, do którego przybył jest nierealny, potem szatański, że choć Kama – kobieta, która się nim opiekuje – początkowo wydawała się być aniołem, w gruncie rzeczy jest narzędziem diabła, że jej ciało skazane jest na stratę, że ratować już można tylko duszę… Inkwizytor jest przerażony i zagubiony. Stawia istotne pytania, które stają się ważne również i dla czytelnika: „Czy wy nigdy nie mówicie… o Nim?” – pyta z wyrzutem powodując być może i w nas owo rozkołatanie: po której stronie się opowiadamy? Szukanie Boga w świecie technicznego ładu, w świecie opanowanym przez antropocentryzm wydaje się być przedsięwzięciem zgoła szalonym, ale to nie przeszkadza Modestowi. Szuka do końca w tytułowym ósmym kręgu piekieł, w którym „gorszyciele i alchemicy, fałszywi doradcy i fałszywi mędrcy, co to o Bogu zapominać każą, co dzieci z ojcami skłócają, co w pysze swojej przez powietrze jak ptaki próbują latać…”. Jego przynależność do świata w ogóle ogranicza się do tego, z którego przybył; nad wyraz i dosłownie daje temu dowód w końcowej scenie, w samolocie, gdy w całej okazałości powraca doń dusza inkwizytora, a co doprowadza do katastrofy, będącej niejako odpowiedzią na ślepą wiarę XVI-wiecznego zakonnika. Wydaje się, że przy samym końcu Münch zaczyna akceptować rzeczywistość, choć owa akceptacja opłacona zostaje pogubieniem się w oglądzie świata i śmiercią najbliższej mu osoby.

Recenzje książki:

  • Wymierność potrzeby / Andrzej Krzepkowski.- [w:] Perspektywy, 1978, nr 25
  • Andrzej Krzepkowski.- [w:] Argumenty, 1978, nr 24
  • M. Ruszczyc.- [w:] Nowe Książki, 1978, nr 9

Proxima / Krzysztof Boruń, Andrzej Trepka

proximaWarszawa: Iskry, 1955,- s. 197

Informacje dodatkowe
nakład: 20.205, projekt okładki: Bocianowski Bohdan, ilustracje: Bocianowski Bohdan
Inne wydania: 1957, 1987 (Warszawa: Iskry)
Tłumaczenia: -

Druga część trylogii Borunia i Trepki stanowi klasyczną odmianę przygodowej science fiction. Jest rok 2536, po przeszło 100 latach załoga Astrobolidu dociera do Układu Proxima Centauri. Razem z bohaterami ruszamy eksploatować napotkane światy; tętniącą życiem Temę (ze zwierzętami o odmiennym systemie oddechowym), czy też zmrożoną Urpę, gdzie dochodzi do kontaktu z zaawansowaną cywilizacją Urpian. W zespole powstaje rozłam dotyczący ewentualnej ingerencji w struktury obcych cywilizacji, a więc problem, który tu i ówdzie pojawiać się będzie w utworach fantastycznonaukowych. Pierwsze wydanie różniło się nieco od kolejnych, wzbogaconych np. o wątki ekologiczne i uwspółcześnionych.

Toccata / Krzysztof Boruń

toccata

Warszawa: KAW, 1980,- s. 172, [Fantazja – Przygoda – Rozrywka]

Informacje dodatkowe
nakład: 50.350, projekt okładki: Andrzejewski Waldemar
Inne wydania: -
Tłumaczenia: przekłady poszczególnych opowiadań w biogramie autora.

Tom opowiadań Borunia to zbiór klasycznych tekstów z obszaru fantastyki naukowej, w których najczęstszymi elementami jest eksperyment naukowy oraz ekspedycje kosmiczne. W „Trzeciej możliwości” przedstawione społeczeństwo na planecie Vicinia okazuje się być o tyle oryginalne, że świadomość pojawia się jedynie na wyższych szczeblach grupy. „Algi” to z kolei historia z posmakiem zagadki kryminalnej o utracie eksperymentalnych glonów na pokładzie statku kosmicznego, które służą za źródło życia i są bazą dla badań naukowych prowadzonych przez załogę. „Fantom” jest próbą wtargnięcia do rzeczywistości wirtualnej z wszelkimi tego konsekwencjami. W opowiadaniu tym, z uwagi na czas, w jakim powstało, tzw. cudowny wynalazek przestaje nim być w odniesieniu do dzisiejszych czasów. Tytułowa „Toccata” natomiast to opowiadanie o tym, jak po kilku wiekach na Ziemię powracają kosmonauci. Powrót do domu okazuje się być preludium do nowych doświadczeń; tekst ten zadaje ważne pytanie: jaki dom zastajemy po długiej nieobecności?…
Zbiór „Toccata” – co ciekawe – po raz pierwszy opublikowany został poza granicami Polski

Zawiera opowiadania: 1. Trzecia możliwość, 2. Algi, 3. Toccata, 4. Fantom, 5. Cogito ergo sum

Zagubiona przyszłość / Andrzej Trepka, Krzysztof Boruń

zagubiona_przyszloscWarszawa: Iskry, 1954,- s. 592

Informacje dodatkowe
nakład: ?, ilustracje: Kobyliński Szymon, okładka: Stanny Janusz
Inne wydania: 1957, 1986 (Warszawa: Iskry)
Tłumaczenia:
ru 1. Погубленное будущее” (fragment) / Krzysztof Boruń, Andrzej Trepka.- [w:] Техника-молодёжи”, 1955, nr 6

W nadrzędnej warstwie fabularnej niby chodzi o coś prostego: oto główny bohater powieści – Bernard Kruk – dostaje od prezydenta Summersona polecenie dokonania przebudowy miotaczy badonowych, zamontowanych na sztucznym satelicie o nazwie Celestia. Gwarantuje to konstruktorowi uzyskanie udziałów w zyskach planetoidy, jak i – za sprawą córki prezydenta – wejście na tzw. salony. Dla wywodzącego się z niższych klas społecznych Kruka wydaje się owa propozycja być nie do odrzucenia. Musi on wybrać (i tu wkraczamy poniekąd na niższe warstwy powieści): albo ustrój imperialistyczny, albo komunistyczny (ten najnowszy). „Zagubiona przyszłość” to też obraz społeczeństwa na Celestii, na której do głosu dochodzą kapitaliści (zwolennicy starego ustroju), oraz walka ze wspierającym nowy porządek ugrupowaniem Czerwonych Diabłów. Powieść jest pierwszą częścią kosmicznej trylogii; drukowana była wpierw w Ilustrowanym Kurierze Polskim (w roku 1953). Mimo upływających lat od pierwszego wydania wciąż cieszy się zainteresowaniem wśród fascynatów gatunku.

Książki wg autorów
Wyszukiwarka
Liczba tłumaczeń:
Ilość pojedynczych przekładów na inne języki według krajów:

au Australia: książki - 1; opow. - 0
at Austria: książki - 1; opow. - 3
by Białoruś: książki - 1; opow. - 1
bg Bułgaria: książki - 4; opow. - 12
hr Chorwacja: książki - 2; opow. - 0
cz Czechy: książki - 18; opow. - 134
dk Dania: książki - 1; opow. - 0
fi Finlandia: książki - 5; opow. - 1
fr Francja: książki - 13; opow. - 5
gr Grecja: książki - 1; opow. - 0
es Hiszpania: książki - 13; opow. - 0
nl Holandia: książki - 3; opow. - 0
jp Japonia: książki - 9; opow. - 2
yu Jugosławia: książki - 0; opow. - 1
lt Litwa: książki - 2; opow. - 2
lv Łotwa: książki - 1; opow. - 2
de Niemcy: książki - 105; opow. - 173
no Norwegia: książki - 1; opow. - 0
pt Portugalia: książki - 2; opow. - 0
ru Rosja: książki - 46; opow. - 235
ro Rumunia: książki - 4; opow. - 0
rs Serbia: książki -2; opow. - 0
sk Słowacja: książki -3; opow. - 11
ch Szwajcaria: książki - 2; opow. - 1
se Szwecja: książki - 3; opow. - 1
ua Ukraina: książki - 6; opow. - 1
us USA: książki - 16; opow. - 20
hu Węgry: książki - 10; opow. - 120
gb Wlk. Brytania: książki - 9; opow. - 15
it Włochy: książki - 7; opow. - 1

esp esperanto: książki - 0; opow. - 3

Copyright © 2009-2012 by "Wróble Galaktyki" Wszystkie prawa zastrzeżone.