Feniks / Janusz Andrzej Zajdel

feniksWarszawa: Nasza Księgarnia, 1981,- s. 166

Informacje dodatkowe
nakład: 30.000, ISBN: 83-10-08074-3, ilustracje: Boratyński Antoni
Inne wydania: -
Tłumaczenia: przekłady poszczególnych opowiadań w biogramie autora.

Część z zawartych tu opowiadań ukazało się już wcześniej w pierwszym zbiorze autora (i w ogóle jego pierwszej książce) pt. „Jad mantezji”. Jest to „Jad mantezji”, poza tym tytułowy „Feniks”, „Studnia”, czy też „Próba”. Całość przedstawionego tu materiału jest typowa dla Zajdla, a więc korzysta ze sprawdzonych motywów, zataczających szersze bądź węższe koła wokół naukowych dociekań i eksperymentów. W „Próbie” ich celem jest przeobrażenie organizmu ludzkiego w krzemowo-białkowy twór, tzw. silikantropy, w „Studni” dotyczą one z kolei prób stworzenia napędu fotonowego. Zajdel podejmuje też kwestię nieśmiertelności. I jakkolwiek w „Zabawie w berka” wykorzystanie tzw. cudownego wynalazku w postaci eliksiru doprowadzić ma do „transportu” świadomości z jednego ciała w drugie, tak już w „Podwójnej pętli” owa nieśmiertelność staje się przekleństwem. W tym rewelacyjnym tekście autor opowiada o rozbitku na planecie, gdzie czas, poprzez swe uwikłanie w grawitacyjne siły trzech słońc, ulega zapętleniu w setki, tysiące lat. Bohater-rozbitek musi zmierzyć się z wiecznością i własną samotnością. W zbiorze nie zabrakło też przedstawicieli obcych gatunków i inteligencji, jak choćby w „Feniksie”, „Jadzie mantezji” (manipulacja człowiekiem z wykorzystaniem substancji obcego pochodzenia), czy też „Operacji Wiwarium”, w której obcy są wyłapywani i zamykani w klatkach, w celu „uchronienia” mieszkańców Ziemi przed kontaktem… Tomik opowiadań uzupełniony jest klimatycznymi ilustracjami Antoniego Boratyńskiego.

Zawiera opowiadania: 1. Dziwny nieznany świat, 2. Feniks, 3. Próba, 4. Studnia, 5. Jad mantezji, 6. Operacja „Wiwarium”, 7. Anomalia, 8. Podwójna pętla, 9. Zabawa w berka, 10. Welcome on the Earth

Jad mantezji / Janusz Andrzej Zajdel

jad_mantezjiWarszawa: Nasza Księgarnia, 1965,- s. 186

Informacje dodatkowe
nakład: 10.254, ilustracje: Gawryś Mateusz
Inne wydania: -
Tłumaczenia: przekłady poszczególnych opowiadań w biogramie autora.

„Jad mantezji” jest książkowym debiutem Janusza A. Zajdla (jak dotąd jedynym i dość trudno dostępnym wydaniem), przynoszącym dziewięć opowiadań, których treść zawiera w sobie, prócz programowej fantastyki, sporą dawkę sensacji i otoczki kryminalnej. Jest to wczesna proza Zajdla, późniejszego twórcy fantastyki socjologicznej, nacechowana jeszcze klasycznymi rozwiązaniami s-f. Sporo miejsca zajmuje w tomie kontakt z obcymi, lub też – co już jest rzadziej poruszane w fantastryce naukowej – jego brak, w sensie niemożliwości do jego doprowadzenia. W „Dziwnym nieznanym świecie” – lekko ironizującym opowiadaniu – potykamy się nieco o swój nazbyt arogancki sposób patrzenia na samych siebie. Zapatrzeni na własny sposób postępowania i istnienia nie dostrzegamy istniejących wokół innych bytów. „Epidemia” z kolei to lekko moralizujący tekst, którego centralną część zajmują minorgi – miniaturowi obcy zasiedlający przestrzeń między półkulami ludzkiego mózgu. A więc znów brak możliwości nawiązania kontaktu (w świadomej formie), choć akurat w tym przypadku wydaje się, że nie mamy na to wpływu… Przedstawiciele obcych cywilizacji pojawiają się też w „Feniksie” – historii opowiadającej o Graktytach – innej formie życia, która rozwija się w dorosłą postać dzięki istnieniu pierwiastków promieniotwórczych. Historia ukazuje obcych w pełnej symbiozie z niszczycielskimi zapędami człowieka: produkcją bomby atomowej czy też śmiercionośnych izotopów; wszystko to stanowi podstawę do rozwoju przybyszy, przez co wcale nie muszą oni decydować się ani na inwazję na Ziemię, ani też żadne podstępy – zwyczajnie czekają, aż ludzie pozabijają się sami. Ten zabarwiony problemami cywilizacji poddźwięk słychać tez poniekąd w „Egipskim kocie”, który stanowi rozważania nad potęgą wiedzy starożytnych kapłanów, przerastającą niejednokrotnie tę nam współczesną. Także w tytułowym „Jadzie mantezji” pojawia się motyw cywilizacji i społeczeństwa, choć tu już chodzi o chęć sterowania ludźmi za pomocą zdobytej na obcej planecie usypiającej substancji, wytwarzanej przez pewne zwierzę – tytułową mantezję – i wstrzykiwanej ewentualnemu intruzowi w chwili zagrożenia. Tu dotknięty został kolejny motyw s-f, na który natkniemy się czytając opowiadania Zajdla – obce planety i badanie kosmosu. „Ciemność” to humorystyczna historyjka o kosmonaucie, który, nieświadomy czarnego osadu wytrąconego na szybce hełmu, odbiera obcy mu świat w sposób nie przystający do rzeczywistości. Z kolei „Robot nr 3″ to opowiadanie naznaczone intrygą o posmaku kryminału, w którym podczas misji na planetę Uran dochodzi do niebezpiecznych sytuacji z udziałem robotów… Proza A. J. Zajdla stanowi dobry przykład nieskomplikowanej fabuły o niecodziennych pomysłach i zaskakujących puentach, w których rozwiązania fantastyczne dodają kolorytu i pobudzają wyobraźnię czytelnika.

Zawiera opowiadania:1.  Egipski kot, 2. Dziwny nieznany świat, 3. Feniks, 4. Próba, 5. Epidemia, 6. Studnia, 7. Robot numer trzy, 8. Ciemność, 9. Jad Mantezji

Lalande 21185 / Janusz Andrzej Zajdel

lalandeWarszawa: Nasza Księgarnia, 1966,- s. 229

Informacje dodatkowe
nakład: 10.277, ilustracje: Wilbik Teresa
Inne wydania: -
Tłumaczenia: -

Jest to jedyna powieść Zajdla dla młodzieży. Astrolot „Cyklop” po 18 latach podróży dociera do złożonego z 4 planet układu Lalande 21185. Wśród załogi są też dzieci, urodzone już na statku kosmicznym, które nigdy nie widziały żadnej planety. Po lądowaniu na jednej z planet – Orfie – zaczynają się dziać rzeczy, które nadadzą rytm całej reszcie powieści. „Lalande…” to charakterystyczna proza lat 60-tych, w której istotne tło do rozważań nad człowiekiem i cywilizacją stanowi barwna przyroda obcych globów, pełna przygód akcja, oraz – co nieodzowne – kontakt z fauną i florą tych światów, wreszcie z Obcymi. Tu jednak nie poznajemy ich, choć oczywiście istnieją i wywierają wpływ na zachowania głównych bohaterów. Powieść Zajdla jest bezpretensjonalną historią i choć dotychczasowy brak wznowień może wskazywać na nieco niższy poziom literacki od pozostałych dzieł autora, to jednak nie powinno się zapominać, iż jest to powieść dla dzieci, a zadaniem takich powieści jest niesienie przede wszystkim dobrej zabawy i przygody, którą pamięta się potem jeszcze długie chwile.

Paradyzja / Janusz Andrzej Zajdel

paradyzjaWarszawa: Iskry, 1984.- s. 141.- [Fantastyka-Przygoda]

Informacje dodatkowe
nakład: 50.000, ISBN: 83-207-0700-5, projekt okładki: Hałajkiewicz Kazimierz
Inne wydania: 2004 (Supernowa)
Tłumaczenia: cz I. „Edenie” / Janusz Andrzej Zajdel.- Praha: Albatros, 2000 (okładka)

To jedna z ważniejszych powieści socjologicznych w polskiej fantastyce powojennej. Jej uniwersalizm jest tak wyraźny, że sięgają po nią i dziś ludzie młodzi, by doszukać się w niej odniesień do współczesnego świata. Tytułowa Paradyzja jest sztuczną kolonią obiegającą planetę Tartar, nie utrzymującą od stu lat kontaktów z Ziemią. Panuje na niej odrębny ustrój społeczny, przy pierwszym zetknięciu niezrozumiały, wręcz groteskowy. Paradyzyjska propaganda kształtuje w obywatelach obraz Ziemi zgoła nieprzyjazny: w każdym momencie możliwy jest atak ze strony Ziemian, którzy jakoby Paradyzji nienawidzą. Bohaterem powieści jest Rinah, który pragnie napisać reportaż o sztucznej kolonii (na Paradyzji zabronione są książki w swej klasycznej postaci, można tworzyć i konsumować jedynie książki audiowizualne). Od razu zderza się z niecodzienną dla niego rzeczywistością Paradyzji; nieużywanie papieru jest tylko jednym z wielu przykładów na to, że Paradyzyjczycy wykształcili mocno odrębny sposób na postrzeganie i kreowanie (jeśli w ogóle to możliwe w takim miejscu) otaczającego świata. Rinah obserwuje też (i przecież uczestniczy) dziwny sposób na koegzystencję mieszkańców: są to przezroczyste ściany mieszkań, będące – w pielęgnowanej przez rządzących opinii społecznej – swojego rodzaju wizytówką uczciwości obywatelskiej. Przeciwwagą do założeń władzy staje się sposób porozumiewania się mieszkańców owych przezroczystych pokoików: za pomocą metafor lub niejasnej w przekazie poezji. Książka porusza szalenie istotne kwestie, nie tylko dla czytelnika lat 80-tych XX wieku, np. czy wiedza o oszustwie zgotowanym społeczeństwu przez rządzących może wyzwolić w nim chęć buntu, czy jedynie stan przygnębienia i w rezultacie – rezygnacji? Dość ważna kwestia poruszona jest też w rozmowie z paradyzyjskim socjologiem Zebem, która ma wyjaśnić niektóre aspekty kontroli w kolonii: jest to kwestia systemu zabezpieczeń a także problem pojmowania kary, czyli w tym przypadku przyznawania ujemnych punktów, wpływającego na obniżenie wskaźnika SC (Stopnia Człowieczeństwa). „Paradyzja” to nie tylko obraz otumanionego społeczeństwa, ale – co jak zwykle idzie w parze – także i ogarniętego paranoją rządu, który ukrywa nawet w tajemnicy orbitę Paradyzji. Słowem: cenzura, zakazy, wymuszana lojalność – wszystko to, co w dzisiejszym świecie może i nie jest oficjalnie i jawnie przedstawianym problemem, ale mimo wszystko wciąż globalnym.
Na podstawie książki zrealizowano spektakl telewizyjny o tym samym tytule w roku 1986, w reż. Macieja de Korczaka-Leszczyńskiego, w którym główną rolę zagrał Artur Barciś.

Recenzje książki:

  • Rajski koszmar / Leszek Bugajski.- [w:] Fantastyka, 1985, nr 4, s. 50

Prawo do powrotu / Janusz Andrzej Zajdel

prawo_do_powrotuWarszawa: Nasza Księgarnia, 1975.- s. 222

Informacje dodatkowe
nakład: ?, ilustracje: Bieńkowski Andrzej
Inne wydania: 1978, 1988 (Nasza Księgarnia)
Tłumaczenia: cz I. „Právo na návrat” / Janusz Andrzej Zajdel.- [w:] „Pozemšťané a mimozemšťané”.- Praha: Svoboda, 1981.- [Členská Knižnice. Science Fiction] (okładka); de II. „Unterwegs zum Kalten Stern : Wissenschaftlich-phantastische Erzählung” / Janusz Andrzej Zajdel.- Berlin: Verlag Neues Leben, 1979.- [Kompaß-Bücherei] (okładka)

Janusz Zajdel, prócz dających mu sławę książek social-fiction, pokazał też swoją literacką sprawność w powieściach trzymających się bliżej tak często eksploatowanych podróży międzygwiazdowych. Jego „Prawo do powrotu” jest historią załogi astrolotu, który zostaje nieoczekiwanie przejęty przez coś lub kogoś, kogo dowódca statku – Kamil – próbuje początkowo bezskutecznie rozszyfrować. Kryminalny wątek w postaci usypiania załogi, rozregulowywania sprzętu nawigacyjnego, albo domniemany bunt pokładowego komputera, dodają książce smaczku, będącego zrozumiałą częścią awanturniczej miejscami atmosfery powieści. Książka należy do czystego nurtu science-fiction; mamy więc podróż międzygwiezdną, obecność robotów, obce planety i samych Obcych… Przygodowa rozrywka dla tych, którzy chcą poznać jednego z mistrzów polskiej s-f w trochę innym wydaniu.

Wyjście z cienia / Janusz Andrzej Zajdel

wyjscie_z_cieniaWarszawa: Czytelnik, 1983,- s. 145.- [Seria z Kosmonautą]

Informacje dodatkowe
nakład: 50.320, ISBN: 83-07-00825-5, projekt okładki: Bokiewicz Jan
Inne wydania: 1990 (Kraków: Lietrackie); 2001 (Warszawa: Prószyński i S-ka); 2007 (Warszawa: SuperNOWA)
Tłumaczenia: -

Świat jest już inny. Chociaż sprawia wrażenie normalnego bytu, w pokoju i stabilizacji. To czas, w którym niby wszystko jest proste, a jednak u niektórych pojawia się nieokreślony lęk. Przed czym? Otóż, jak w większości powieści Zajdla, chodzi o ubezwłasnowolnienie społeczeństwa i jednostki. Powieść znanego twórcy fantastyki socjologicznej to historia kontaktu z obcą cywilizacją, ale nie jest to ani inwazja, ani też zwykła próba kontaktu. Po pierwsze ów kontakt obcy nawiązali sobie sami, po drugie zaś – przylecieli oni na Ziemię, by… uszczęśliwić nas na siłę. Wydawać by się mogło, że życie w takich okolicznościach pozbawione jest jakichś poważniejszych wyborów, skoro „ci z góry” o wszystko są w stanie zadbać. A jednak istnieje grupa ludzi, która woli samodzielnie tworzyć swoją rzeczywistość. Mieszkańcy Proximy Centauri (czyli Proksowie) czuwają na orbicie okołoziemskiej, by nie dopuścić do ataku na planetę i jednocześnie – jak Wielki Brat – podglądają poczynania społeczeństwa, i choć nie muszą teoretycznie ingerować, to jednak zostawiają sobie taką możliwość. Chłopiec o imieniu Tim – bohater książki – zauważa niedoskonałości w tak „odmalowanej” rzeczywistości i razem z innymi angażuje się w swoisty ruch oporu… Książka Zajdla to znakomita, pełna sensacji i narracyjnego tempa historia, nawiązująca w oczywisty sposób do minionej epoki i obecności obcych sił w naszym kraju. Mamy tu podziały terytorialne, na tzw. kwadraty, co ma odizolować mieszkańców i utrudnić komunikację. Dość szokującą decyzją obcych jest tępienie mrówek oraz szerzenie propagandy, jakoby te owady w ogóle nie istniały…
Pomysł na wprowadzenie do historii mrówek zaczerpnął Janusz Zajdel z opowiadania Julii Nideckiej pt. „Solidarność”, umieszczonego w zbiorze „Goniący za słońcem”.

Recenzje książki:

  • Jak załatwić nieboszczyka / [Kunktator].- [w:] Fantastyka, 1991, nr 5, s. 67
  • Mrowienie w palcach / Marek Oramus.- [w:] „Wyposażenie osobiste” / Marek Oramus.- Warszawa: Iskry, 1987, s. 93-96
  • Z… jak Zajdel / Andrzej Niewiadowski.- [w:] Fantastyka, 1984, nr 3, s. 57
Książki wg autorów
Wyszukiwarka
Liczba tłumaczeń:
Ilość pojedynczych przekładów na inne języki według krajów:

au Australia: książki - 1; opow. - 0
at Austria: książki - 1; opow. - 3
by Białoruś: książki - 1; opow. - 1
bg Bułgaria: książki - 4; opow. - 12
hr Chorwacja: książki - 2; opow. - 0
cz Czechy: książki - 18; opow. - 134
dk Dania: książki - 1; opow. - 0
fi Finlandia: książki - 5; opow. - 1
fr Francja: książki - 13; opow. - 5
gr Grecja: książki - 1; opow. - 0
es Hiszpania: książki - 13; opow. - 0
nl Holandia: książki - 3; opow. - 0
jp Japonia: książki - 9; opow. - 2
yu Jugosławia: książki - 0; opow. - 1
lt Litwa: książki - 2; opow. - 2
lv Łotwa: książki - 1; opow. - 2
de Niemcy: książki - 105; opow. - 173
no Norwegia: książki - 1; opow. - 0
pt Portugalia: książki - 2; opow. - 0
ru Rosja: książki - 46; opow. - 235
ro Rumunia: książki - 4; opow. - 0
rs Serbia: książki -2; opow. - 0
sk Słowacja: książki -3; opow. - 11
ch Szwajcaria: książki - 2; opow. - 1
se Szwecja: książki - 3; opow. - 1
ua Ukraina: książki - 6; opow. - 1
us USA: książki - 16; opow. - 20
hu Węgry: książki - 10; opow. - 120
gb Wlk. Brytania: książki - 9; opow. - 15
it Włochy: książki - 7; opow. - 1

esp esperanto: książki - 0; opow. - 3

Copyright © 2009-2012 by "Wróble Galaktyki" Wszystkie prawa zastrzeżone.