Dookoła tyle cudów : opowiadania fantastyczne / Czesław Chruszczewski

dookola_tyle_cudow

Poznań: Poznańskie, 1973,- s. 197

Informacje dodatkowe
nakład: 20.270, projekt okładki: Cendrowski Henryk
Inne wydania: -
Tłumaczenia: przekłady poszczególnych opowiadań w biogramie autora.

Utwory z niniejszego tomu mogłyby uchodzić za całkiem udaną reprezentację baśni, na pewno nie literatury s-f, gdyby nie trzy, może cztery teksty, którym stosunkowo blisko do fantastyki naukowej. Myślę tu np. o „Zielonych włosach” (kontakt z przedstawicielami innej cywilizacji), „Zupełnie nieznanej planecie”, na której ląduje dwójka ludzi, którzy spotykają repliki istniejących na Ziemi budynków i którzy stają się matrycami własnych kopii. Do s-f można by też zaliczyć „Nic nowego pod słońcem”, gdzie jednak kontakt z Obcym jest chyba mniej istotny od poetyckiej oprawy, do złudzenia przypominającej japońskie haiku. Pozostała część tomu to opowiadania lawirujące pomiędzy szeroko pojmowaną fantastyką a baśniowością. W „Latającym dywanie” mamy występy iluzjonistyczne polegające na wprawianiu delikwenta w stan powodujący ułudę podróży kosmicznej, w „Romansie kosmicznym” jest miłość, seks, walka płci i problemy cywilizacyjne na poziomie metafizycznym, w „Dookoła tyle cudów” na modłę „Alicji w krainie czarów” jesteśmy świadkami niewytłumaczalnego wzrostu i zmniejszania się głównego bohatera (treść jest ujęta w ramy sztuki scenicznej, podobnie jak w innym opowiadaniu „Był sobie król”). Trzy inne opowiadania łączy ten sam bohater – bajkolog Trikor: „Trzy miasta” to baśniowa historia człowieka, który odwiedza pewne miasto w trzech różnych czasach, a w każdej z części poruszane są ważne kwestie dotyczące min. zła, ludzkich emocji i cywilizacji. „Jasna smuga”, w której trochę jest Witkacego i trochę Carrolla, to trochę groteskowa opowieść o smudze światła oddzielającej cienie od jasności, w której wszyscy są szczęśliwi, w przeciwieństwie do cieni, gdzie czai się strach. „Czerwony kapturek” natomiast opowiada jak pan Trikor ukazuje totalne odwrócenie ról w baśni o Kapturku. Do „Jasnej smugi” podobne jest nieco inne opowiadanie pt. „Most” – klimatyczna historia ze sporą dawką oniryzmu: senność i baśniowość w dwu światach, jednym pełnym słońca i drugim pełnym cienia oraz człowiek dokonujący wyboru pomiędzy nimi. Chruszczewski nazywany bywa polskim Ray’em Bradburym. Nie bez powodu; jego fantastyka posiada rzadko spotykany w tego rodzaju literaturze pierwiastek poezji, poruszającej nasze najsubtelniejsze zmysły.

Zawiera opowiadania: 1. Zielone włosy, 2. Latający dywan, 3. Trzy miasta: -Miasto, które było (Zbuntowany anioł), -Miasto, które jest (Bajeczny bank), -Miasto, które będzie (Tunel), 4. Jasna smuga, 5. Czerwony Kapturek, 6. Zupełnie nieznana planeta, 7. Most, 8. Romans kosmiczny, 9. Nic nowego pod słońcem, 10. Dookoła tyle cudów, 11. Był sobie król

Fenomen kosmosu / Czesław Chruszczewski

fenomen_kosmosuKatowice: Śląsk, 1975,- s. 317.- [SF (Wydawnictwo Poznańskie)]

Informacje dodatkowe
nakład: 15.270, projekt okładki: Petruk Józef
Inne wydania: 1977, 1979, 1986 (Poznań: Poznańskie)
Tłumaczenia: hu I. „A kozmosz tüneménye : tudományos fantasztikus regény” / Czesław Chruszczewski.- Budapest: Móra kiadó, 1977.- [Kozmosz Fantasztikus Könyvek] (okładka)

W dziesiątej erze kosmicznej Ziemianie patrzą już dalej, niż w tam gdzie widnieją najbliższe gwiazdy. To era, w której aspiracje sięgają w rejony dotąd niezbadane, a więc i nieokiełznane, a wiadomo przecież, że właśnie kontrola (lub poczucie kontroli), wraz z zaspokojeniem ciekawości jest podstawową siłą napędową w eksploracji kosmosu. W jego głębokich czeluściach czekają cywilizacje, nowe i gotowe na kontakt – taka myśl zapewne nadawała sens temu, co zrealizowano w owej zaawansowanej technologicznie erze. Wielka wyprawa międzygalaktyczna z udziałem tysięcy statków kosmicznych to treść tej powieści, w której obserwujemy zmagania się człowieka z technologią, biologią (dowódcą wyprawy jest wymodelowany genetycznie mężczyzna), moralnością i własnym umysłem. Antoni Smuszkiewicz w swojej „Zaczarowanej grze” porównał powieść Chruszczewskiego do „Podróży Guliwera” – i taką trochę ona jest: pełną przygód i kontemplacji obcych światów. Jeden z bardziej fantastycznonaukowych tekstów autora.

Recenzje książki:

  • Arkadia / Maciej Parowski.- [w:] Fantastyka, 1984, nr 9, s. 54

Miasto nie z tej planety / Czesław Chruszczewski

miasto_nie_z_tej

Poznań: Poznańskie, 1981,- s. 245, [SF (Wydawnictwo Poznańskie)]

Informacje dodatkowe
nakład: 40.000, projekt okładki: Petruk Józef, ilustracje: Chruszczewski Czesław
Inne wydania: -
Tłumaczenia: przekłady poszczególnych opowiadań w biogramie autora.

W przedstawionych tu opowiadaniach Chruszczewskiego bohaterowie niejednokrotnie stawiani są nagle w obliczu dziwnych i niesamowitych zdarzeń i zdumiewającej rzeczywistości; z fantastyką naukową mają one o tyle wspólne cechy, że owa rzeczywistość czasem poprzetykana jest elementami typowymi dla efektów naukowej pracy uczonych bliższej lub dalszej przyszłości. Najczęstszym motywem s-f wydaje się być kontakt lub próba nawiązania kontaktu z Obcymi. W pierwszym opowiadaniu „Zwierciadło trzech czasów” stajemy w obliczu pytań o istotę Wszechświata i ludzkości. Kontakt z Obcymi, którzy kierują poszukiwania ludzi na inny tor jest tu kluczowy: ci tworzą chronoperyskop i – całkiem po ludzku – nie mogą się zgodzić, który czas badać: przeszłość, teraźniejszość, czy przyszłość. Z kontaktem mamy też do czynienia w „Psychoanalizie, czyli kłopotach kosmicznych” – rewelacyjnym opowiadaniu w formie dialogu z psychoanalitykiem o tym, jak jeden z pacjentów postanawia ocalić mających przybyć kosmitów przed nietolerancją ludzką. Jest to historia o nas, o tym jak nienormalne stają się takie cechy jak dobroć, życzliwość i chęć niesienia pomocy. Z Innymi Istotami spotykamy się również w „Powrocie Holmezjusza” oraz w „Oni wyszli z morza”, gdzie siedemnaście tysięcy dziwnych istot nagle wychodzi z morza przemierzając Francję. Dość częsty motyw w historiach Chruszczewskiego stanowi tzw. cudowny wynalazek. W „Kryształowej kuli” za pomocą Domu zamkniętego we wnętrzu kryształowej kuli bohater próbuje ocalić ludzi od agresji, natomiast w „Oczach” czytamy, jak pewnego razu mieszkańcy miasteczka znajdują w swych ogrodach mnóstwo sztucznych oczu, które sprawiają wrażenie jakby patrzyły. Pytanie o to, czy są one narzędziem podglądania obywateli jest też bardzo aktualne w naszej rzeczywistości… Kolejna składowa prozy s-f – badanie kosmosu – znajdziemy np. w „Horyzoncie zdarzeń, czyli kolapsie grawitacyjnym” – przypominającej guslarskie historie Bułyczowa historii o związku pomiędzy czarnymi dziurami a niepowodzeniami architektonicznymi. W „Parkingu” z kolei obserwujemy podróż przez Kosmos, w którym każdy człowiek ma swoją planetę (jest to bardziej wizyta w rzeczywistościach alternatywnych). „Parking” jest opowiadaniem utrzymanym w stylistyce typowej dla Chruszczewskiego; owa baśniowość jest zresztą obecna w większości opowiadań. W „Mieście nie z tej planety” równo co 100 lat w pewnej dolinie pojawia się miasto-widmo, zawsze w momencie, gdy jakaś armia próbuje doń wkroczyć. W „Byłem bardzo niedyskretny” (które nawiązuje, jak w poprzednich przykładach, do kontaktu, tym razem niezrealizowanego) spotykamy człowieka-ptaka. Opowiadanie to zaskakuje pod koniec oniryzmem i symboliką. Baśniowość pojawia się też w innych tekstach, jak choćby w utrzymanym w formie przypowieści „Fantastycznym świecie” oraz w ‘Rewelacyjnym odkryciu”, które przenosi nas w rzeczywistość, w której nadmiar dobrych uczuć odprowadzany jest do Banku Pozytywnych Uczuć, by obdarzyć nimi tych, którzy nie mogą sobie na nie pozwolić. Czytając ten tekst natrafiamy na jeszcze jeden problem: cywilizacja i społeczeństwo. Jest on widoczny także w opowiadaniu „Drzewa zawsze wracają do korzeni”. Do pewnego momentu jest to opowiadanie przedstawione w atmosferze baśni inicjacyjnej, potem przeradza się w czystą s-f. Po setkach lat kosmicznych podróży na Ziemię powracają kosmonauci. Mieszkańcy Ziemi jednak traktują ich jak zagrażające im maszyny, a teoria względności, według której inaczej płynący czas mógłby być całkiem rozsądnym wyjaśnieniem, nie przekonuje ich. Chruszczewski „eksperymentuje” z czasem też na inne sposoby: w „Paradoksalnym Chronosie” zabawa z nim prowadzi np. do sytuacji przypominającej rozdwojenie jaźni…

Zawiera opowiadania: 1. Zwierciadło Trzech Czasów 2. Miasto nie z tej planety 3. Parking 4. Byłem bardzo niedyskretny 5. Impuls kosmiczny 6. Drzewa zawsze wracają do korzeni 7. Psychoanaliza czyli kłopoty kosmiczne 8. Horyzont zdarzeń czyli kolaps grawitacyjny 9. Kryształowa kula 10. „Scala del Giganti” 11. Wyspa szczęśliwych 12. Oczy 13. Rewelacyjne 14.Odkrycie 15. Oni wyszli z morza 16. Paradoksalny Chronos 17. Powrót Holmezjusza 18. Fantastyczny świat

Powtórne stworzenie świata / Czesław Chruszczewski

powtorne_stworzenie

Poznań: Poznańskie, 1979,- s. 220, [SF (Wydawnictwo Poznańskie)]

Informacje dodatkowe
nakład: 40.290, projekt okładki: Petruk Józef
Inne wydania: -
Tłumaczenia: przekłady poszczególnych opowiadań w biogramie autora.

Z Australii dochodzą sygnały dotyczące dziwnych i niebezpiecznych zjawisk zachodzących w atmosferze. Jednocześnie znika 18 naukowców, których przedstawiciele obcej cywilizacji przetransportowują do Wymiaru Obcych. Kreator Aster wyrusza na pomoc… Jest to historia z jednej strony typowa: kontakt z Obcymi sprowadza się do niebezpieczeństwa zawładnięcia Ziemianami. Wiodąca historia przygotowań i prób rozwiązania problemu poprzecinana jest obserwacjami owych poczynań przez Istoty z Kosmosu. Z drugiej strony Chruszczewski daje możliwość zastanowienia się nad człowiekiem w ogóle, skupiając się w szczególności nad jego rolą w wysoko rozwiniętym i stechnicyzowanym świecie.

Rok 10.000 / Czesław Chruszczewski

rok_10000Poznań: Poznańskie, 1973,- s. 343, [SF (Wydawnictwo Poznańskie)]

Informacje dodatkowe
nakład: 20.250, projekt okładki: Petruk Józef
Inne wydania: 1975 (Poznańskie)
Tłumaczenia: przekłady poszczególnych opowiadań w biogramie autora.

Baśniowość opowiadań Chruszczewskiego po raz kolejny wyłania się jako baza do stworzenia światów, które czasem tej baśniowości umykają, ale bez której całość nabrałaby całkiem innego – nie pasującego do twórczości Autora – wymiaru. Zbiór powyższych tekstów to znów przekładaniec różnych wątków, z plastycznymi opisami, może ciut przestarzałymi akcesoriami świata przedstawionego, ale i pasującymi tam jak ulał. Eksploatacja kosmosu, spotkania z obcymi, eksperymenty z czasem i obce planety to jedna strona – ta bardziej naukowa. Z drugiej mamy fantastykę grozy, baśniowość i jakże nieodzowną dawkę humoru – dopełnienie jakże istotne. Badanie przestrzeni kosmicznej odnajdziemy w pierwszym opowiadaniu „Lalanda”, w którym astronautka zostaje wysłana do układu Lalande 21185 (tego samego, który stanowił tło akcji jednej z powieści Zajdla) i napotyka tam planetę, gdzie żyją sławne ongiś postaci na Ziemi. Obce planety napotkamy też w „Różnych odcieniach bieli” oraz w „Amarantowym jeziorze Oah”. W pierwszym opowiadaniu człowiek występuje w roli dzieła sztuki, w drugim natomiast Ziemia widziana jest oczami Marsjan: widzimy ich reakcje na wysłaną z naszej planety sondę Mariner 4. Inne światy, choć już w innym ujęciu, obecne są też w tekście „Bonaparte wśród olbrzymów”. Jest to obraz zaświatów (w każdym razie innej rzeczywistości), do którego porywa się z Ziemi pewne jednostki, by po krótkim szkoleniu „zwrócić” je Ziemianom jako oczekiwanych przywódców, liderów, żołnierzy… Bohaterowie łączą to opowiadanie z następnym w zbiorze – „Napoleon i Karolina”. Kolejny wątek należący do s-f, jaki pojawia się u Chruszczewskiego, to spotkania z Obcymi. „Zielone włosy” to historia o tym, jak tysiąc zwiadowców obcej cywilizacji zostaje wysłanych na Ziemię, by zebrać o niej jak najwięcej informacji, po czym po stu latach wraca, by zabrać ich potomków. Tytułowy „Rok 10.000″ z kolei to spotkanie przedstawicieli Obcych z pracownikiem cyrku. Dalej mamy „Nie deptać trawników”, w którym następuje wymyślony kontakt z Obcym, mający przynieść handlarzom świń sławę po wsze czasy, tyle że mistyfikacja okazuje się być rzeczywistością. Motyw kontaktu wykorzystany zostaje również w „Nie chciałbym niczego sugerować”, czy też w słuchowisku „Chłop żywemu nie przepuści” – pełnym humoru tekście o niespodziewanej wizycie kosmity na chłopskim polu i o przebiegłości chłopów wobec niego. W sumie odnajdziemy w zbiorze aż siedem słuchowisk, a Obcy pojawia się, prócz wspomnianego, także i w „Głosach Ziemi”. Wśród słuchowisk są też takie, które poruszają wątek maszyn. Jest to np. „Bitwa pod Pharsalos”, w którym elementem s-f jest komputer sterujący bitwą morską oraz jego odmowa realizacji bitewnych planów, gdy kobieta na statku wroga rodzi dziecko… Innym słuchowiskiem podejmującym temat usamodzielniania się maszyny jest „Bajkowy dom”, wypełniony maszynerią i zakochany w jego lokatorce. Typową dla Autora fantastykę niesamowitości i baśń odnajdziemy w „Domu przy ulicy Polarnej” oraz w dwóch opowiadaniach z okrojonego tryptyku „Miasto, które jest” i „Miasto, które będzie” – historiach połączonych tym samym bohaterem – panem Trikorem – odwiedzającym pewne miasto w trzech różnych czasach. Pozostaje jeszcze problem czasu, poruszony choćby w „Nefertari” – opowieści o Ramzesie, który wyrusza w przyszłość po lekarstwo dla chorej żony. Zbiór „Rok 10.000″ został nagrodzony w roku 1973 Nagrodą Główną podczas Międzynarodowego Spotkania Pisarzy S-F w Poznaniu.

Zawiera opowiadania: 1. Lalanda, 2. Różne odcienie bieli, 3. Zielone włosy, 4. Nie chciałbym niczego sugerować, 5. Rok 10 000, 6. Bonaparte wśród olbrzymów, 7. Napoleon i Karolina, 8. Miasto, które jest, 9. Miasto, które będzie, 10. Nie deptać trawników, 11. Dom przy ulicy Polarnej, 12. Nefertari, 13. Amarantowe jezioro Oah, 14. Chwilowa nieobecność muzyki, 15. Bitwa pod Pharsalos, 16. Bajkowy dom, 17. Chłop żywemu nie przepuści, 18. Niedziela, 19. Głosy Ziemi, 20. Dookoła tyle cudów, 21. Odwiedziny

Książki wg autorów
Wyszukiwarka
Liczba tłumaczeń:
Ilość pojedynczych przekładów na inne języki według krajów:

au Australia: książki - 1; opow. - 0
at Austria: książki - 1; opow. - 3
by Białoruś: książki - 1; opow. - 1
bg Bułgaria: książki - 4; opow. - 12
hr Chorwacja: książki - 2; opow. - 0
cz Czechy: książki - 18; opow. - 134
dk Dania: książki - 1; opow. - 0
fi Finlandia: książki - 5; opow. - 1
fr Francja: książki - 13; opow. - 5
gr Grecja: książki - 1; opow. - 0
es Hiszpania: książki - 13; opow. - 0
nl Holandia: książki - 3; opow. - 0
jp Japonia: książki - 9; opow. - 2
yu Jugosławia: książki - 0; opow. - 1
lt Litwa: książki - 2; opow. - 2
lv Łotwa: książki - 1; opow. - 2
de Niemcy: książki - 105; opow. - 173
no Norwegia: książki - 1; opow. - 0
pt Portugalia: książki - 2; opow. - 0
ru Rosja: książki - 46; opow. - 235
ro Rumunia: książki - 4; opow. - 0
rs Serbia: książki -2; opow. - 0
sk Słowacja: książki -3; opow. - 11
ch Szwajcaria: książki - 2; opow. - 1
se Szwecja: książki - 3; opow. - 1
ua Ukraina: książki - 6; opow. - 1
us USA: książki - 16; opow. - 20
hu Węgry: książki - 10; opow. - 120
gb Wlk. Brytania: książki - 9; opow. - 15
it Włochy: książki - 7; opow. - 1

esp esperanto: książki - 0; opow. - 3

Copyright © 2009-2012 by "Wróble Galaktyki" Wszystkie prawa zastrzeżone.